Atheïsme
Neem de vergelijking die de filosoof Bertrand Russell eens maakte. Stel dat ik zou beweren dat er een Theepot in een baan om de zon draait. Niemand zou in staat zijn om deze bewering te ontkrachten. Als ik vervolgens zou beweren dat omdát het bestaan van deze Theepot niet te ontkrachten valt, het volstrekt onredelijk zou zijn als mensen niet in mijn galactische Theepot zouden geloven, zou ik terecht voor gek verklaard worden.
Zou het bestaan van deze theepot echter bevestigd worden in eeuwen oude teksten, beleden in kerken, van jongs af aan geleerd door kinderen, dan zou twijfel aan deze theepot op zn minst als exentrisch beschouwt worden, en in een niet zo lang verleden (?) reden om aan de inquisitie uitgeleverd te worden.
En De Theepot is natuurlijk niet het enige object, hetzelfde geldt voor eenhoorns, trollen, tovenaars, elfen, en oneindig veel andere onweerlegbare beweringen. Strikt genomen zouden we een agnostische houding moeten aannemen wat betreft het bestaan van De Theepot, Gandalf, koude kernfusie, en anti-zwaartekracht machines, we kunnen het niet-bestaan ervan immers niet weerleggen. Desondanks zullen de meesten er vanuit gaan dat Galactische Theepotten, tandenfeetjes en Zeus niet bestaan. Al die mensen zijn dus tandenfee-atheïsten en Zeus-atheïsten. Iedereen is atheïstisch wat betreft ontelbare beweringen en fantasiën.
Ongelovigen geloven in slechts één religie minder dan de vele 100'en religies waar gelovigen ook niet in geloven Atheïsten geloven slechts in één god minder dan de honderden goden waarin gelovigen ook niet geloven.
De essentie van dit verhaal is natuurlijk dat diegene die iets beweert ook die bewering moet onderbouwen met bewijs. Zolang dat niet gebeurd is er geen enkele reden om waarde te hechten aan dergelijke fantastische uitspraken, behalve dan mischien wat betreft de amusementswaarde.
- Is atheïsme een geloof? Om te beginnen moeten we de twee begrippen in de vraag, en de betekenissen ervan, wat nauwkeuriger bekijken.
Atheïsme.
''a'' is een ontkennend voorvoegsel (en net als ''Theos'' afkomstig uit het Grieks). Atheïsme is dus slechts een indicatie dat iemand niet-theïstisch is. Het is een beschrijving wat iemand níet is, en geen beschrijving wat iemand wél is
Niet geloven in een God'' en ''geloven dat God niet bestaat'' zijn in wezen twee verschillende aannames, al worden beiden atheïsme genoemd. En zo zouden we dus onderscheid kunnen maken tussen een atheist die simpelweg géén theïst is, en een atheïst die gelooft dat God niet bestaat. Is geloven dat God niet bestaat nu een geloof vergelijkbaar met dat van gelovigen? Daarvoor moeten we het begrip geloof iets nauwkeuriger bekijken.
Geloof.
Het woord geloof heeft twee zeer verschillende betekenissen.
a. Één betekenis is vertrouwen in de waarheid van iets, fiducie, vertrouwen, stellige verwachting.
Een uitspraak als morgen is er weer een dag is in feite een geloofsuitspraak, een overtuiging, je weet het immers niet zeker. Niemand die bij zijn volle verstand is zal deze uitspraak echter als religieus beschrijven. In feite gaat het hier om een statistische uitspraak op basis van de empirische waarneming dat er tot nog toe er altijd weer een nieuwe dag was. In feite gewoon het huis, tuin en keuken gebruik van het woord geloof. Je weet iets niet (helemaal) zeker, maar je vermoedt van wel.
b. Een andere betekenis is ''een vast en onwankelbaar vertrouwen op God en Gods woord''. Oftewel wat de meeste mensen verstaan onder het woord geloof in religieuze zin. Geloof in de religieuze betekenis wordt ook wel theïsme genoemd. Theïsme is afgeleidt van het Griekse woord theos wat God betekent. Van Dale definieert theïsme als leer van, of geloof aan een God die in de wereld werkt en als een schepper boven de mens staat
Er zit dus een subtiel verschil tussen de volgende twee redeneringen
1. Er is geen bewijs dat X bestaat, daarom ga ik er niet vanuit dat X bestaat.
2. Er is geen bewijs dat X bestaat, daarom ga ik er van uit dat X niet bestaat.
Redenering 1 is de logish zuivere van de twee. Naarmate echter het bewijs voor het bestaan van X langer op zich laat wachten, deste redelijker wordt ook stelling twee. Nu na vele decennia het monster van Loch Ness niet ontdekt is, al zijn het maar de restanten, kan je er redelijkerwijs vanuitgaan dat dit monster niet bestaat, zij het niet met de volle 100% zekerheid, maar wel met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid.
Het aanduiden van atheisme als een geloof is niet meer dan een flauw woordspelletje om verwarring te zaaien over een principeel verschil tussen atheïsme en theïsme.
In het geval van irrationeel geloof bestaat het monster van Loch Ness weldegelijk
- 3 slechte redenen om te geloven 1
1. Traditie
2. Autoriteit
3. Openbaring
wordt vervolgd
1. A Devils Chaplain, Richard Dawkins, hst 7.
|
